पाएको होइन, बनाएको
नारायणगढको एउटा पसलको काउन्टर, नदीपारिको एउटा कारखाना, र हामीलाई सधैं चाहिएको सफ्टवेयर।
पहिले मैले के गरेको छैन, त्यहीँबाट सुरु गरौँ। मेरो लेखा सफ्टवेयरमा अहिलेसम्म कुनै व्यवसाय चलेको छैन। मैले बनाइरहेको प्लेटफर्म SAHARA CORE सक्रिय विकासमा छ — बजारमा छैन। SAHARA Hospitality ले जुन 2026 मा आफ्नो रिलिज 1 आन्तरिक माइलस्टोन पार गर्यो — 27 मध्ये 27 टेस्ट — तर कुनै रेस्टुरेन्टमा रिलिज वा प्रयोगमा छैन; विकास जारी छ र फिचरहरू थपिँदै छन्। एउटा सानो काम मात्र सार्वजनिक छ: Oddy Printer, निःशुल्क खुला-स्रोत छपाइ उपकरण। सफलताको कथा खोज्दै आउनुभएको हो भने त्यो अझै भएको छैन। तपाईं चाँडै आइपुग्नुभयो।
काउन्टर
अब जे साँचो हो, त्यो। मेरो परिवारले 1991 देखि नारायणगढमा कपडा बेच्दै आएको छ — Trishakti Stores, थोक र खुद्रा। वर्षौंको क्रममा यसले मध्य-नेपालभरि 2026 सम्ममा करिब 750 सक्रिय खुद्रा पसलसम्म पुग्ने सञ्जाल बनाएको छ। म त्यही व्यवसायको काउन्टरपछाडि हुर्किएँ — खाताहरू, चेकहरू, स्टक र हातले लेखिएका रेकर्डहरूका बीचमा।
हिसाबकिताब म राख्छु। बुबा यात्रामा हुनुहुँदा उहाँको पूरै कामको भार ममाथि आउँछ: खाताहरू, भुक्तानीहरू, नरोकिने फोन। प्रोग्रामिङ सिक्नुभन्दा धेरै अघि डेबिट र क्रेडिट नै मैले सोच्न सिकेको पहिलो औपचारिक प्रणाली थियो; अक्टोबर 2025 मा पास गरेको BBS ले त्यसलाई औपचारिक मात्र बनायो। हिसाब बन्द गर्दागर्दै एउटा प्रश्न बल्झिन थाल्यो: खाता बन्द गर्न यत्रो समय किन लाग्छ?
नदीपारि
2023 मा हाम्रो परिवारले नदीपारि गैँडाकोटमा Trishakti Apparel नामको गार्मेन्ट कारखाना खोल्यो। यसले हाल प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष गरी करिब 100 जनालाई सहारा दिएको छ। पसलले मलाई मार्जिन सिकायो; कारखानाको भुइँले त्यो मार्जिनको लागत सिकायो।
2025 मा Trishakti Apparel ले पहिलो निर्यात शिपमेन्ट पूरा गर्यो। सम्बन्धित कागजात तयार गर्न मैले सघाएँ। त्यो एउटा शिपमेन्ट थियो, व्यवसाय मोडल होइन — तर दशकौंदेखि त्यही सीमाको किन्ने पट्टि बसेको परिवारका लागि, सामान एक पटक उल्टो दिशामा गयो भन्नु आफैंमा अर्थपूर्ण थियो।
Scan ERP बाट सिकेको पाठ
सफ्टवेयर मकहाँ मेरो दाइमार्फत आइपुग्यो। उहाँले हाम्रै गार्मेन्ट सञ्चालनभित्रको कार्यप्रवाह चलाउन Scan ERP बनाउनुभयो — बेच्नका लागि होइन, आफ्नै दिनहरू चल्ने बनाउन। अनि अरू गार्मेन्ट उत्पादकहरूले त्यो देखे। चाहे। माग्न थाले। एउटा कारखानाका लागि बनेको समाधानले अरू उत्पादकको पनि समस्या समाधान गर्दो रहेछ, र अहिले उहाँ आफ्नै कम्पनी Navayantra Labs अन्तर्गत त्यो बनाउनुहुन्छ।
मलाई तानेको पाठ त्यही हो, र त्यो कोडबारे थिएन। साँचो समस्या राम्ररी समाधान गर्नुहोस्, त्यो समस्या भएका मानिसहरू आफैं सोध्दै आउँछन्। म त वर्षौंदेखि अर्कै समस्याभित्रै बसिरहेको थिएँ — जुन मलाई कसैले व्याख्या गर्नुपर्नेभन्दा राम्ररी थाहा थियो।
विश्वास गर्ने — तर भिडाएर
लेखापालको कुर्सीबाट मैले यहाँका साना व्यवसायहरूले चुपचाप चलाइरहेको एउटै सम्झौता देखेँ: मालिकले खाता एउटा विश्वासिलो मान्छेको हातमा दिन्छ, अनि आशा गर्छ। कुरा बेइमानीको होइन। यो एउटै बिन्दुमा अडिएको जोखिम हो, र दुवै जनामाथिको भार पनि। हाम्रा जस्ता पसल वास्तवमा जसरी चल्छन् — मिति, VAT र पोस्ट-डेटेड चेकमा सोच्ने गरी — मिल्ने सफ्टवेयर मैले भेटिनँ। हरेक "त्यो फिचर उपलब्ध छैन" मलाई बनाउन उपलब्ध छ जस्तो सुनिन्थ्यो।
त्यसैले हामी पाँच जनाले — म, मेरो दाइ, आयुष, योगेश र उत्तम — Sahara सुरु गर्यौँ, एउटै मान्यतामा: कुनै पनि कर्मचारीले इन्ट्री गर्न सक्छ, इन्ट्री पर्नेबित्तिकै मालिकलाई सूचना पुग्छ र उसले जाँच्न सक्छ, र त्यो इन्ट्रीको हरेक पक्ष कसैले ताकेता नगरी रिपोर्टिङमा देखिन्छ।
अपनाउने व्यवसायहरूका लागि हिसाबकिताबमा खेर जाने समय घटाउनु — लक्ष्य त्यही हो। यो ती कम्पनीहरूका लागि डिजाइन गरिएको छ जसले enterprise सफ्टवेयर सबैभन्दा कम धान्न सक्छन्, त्यसैले हामी पहिले उनीहरूकै लागि बनाउँछौँ — उनीहरूकै पहुँचभित्र रहने गरी। मूल्य घोषणा भएको छैन।
झूट बोल्ने हरियो टेस्ट
SAHARA CORE बनाउँदा मैले एउटा टेस्ट भेटेँ जो हरियो देखिन्थ्यो, जबकि मुनि डेबिट र क्रेडिट उल्टिएका थिए — त्यसले केही जाँचिरहेकै थिएन, र त्यसैमा मलाई मुस्कुराइरहेको थियो। अर्को दिन, लेखा आउटपुट जाँच्दा, प्रणालीले Rs 300 घाटा हुनुपर्नेमा Rs 2,050 घाटा देखाइरहेको भेटेँ — त्यसले नबिकेको स्टक छुटाएको रहेछ।
ती दुई बगहरू मेरो हरेक कामको जगमा बस्ने नियम बने: हरियो टेस्ट प्रमाण होइन। अडिटरले जसरी जाँच्ने — खाताले झूट बोलिरहेको छ भन्ने मानेर, नभिडुन्जेल। यही साइट यसरी नै चल्नुको कारण पनि त्यही हो। जित मात्र देखाउनु विज्ञापन हो। म त हिसाब राख्छु।
अझै निर्माणाधीन
अधिकांश SAHARA अझै विकासकै क्रममा छ, कुनै व्यवसाय यसमा चलेको छैन, र हाम्रो कम्पनीको कागजपत्र पनि अझै प्रक्रियामै छ। ती स्थितिहरू पनि इमानदार छन्। म कमाउनका लागि होइन, जान्नका लागि सिक्छु — र मेरो बीसको दशक यही क्रममा दाउमा राखेको छु।
मैले बनिबनाउ केही पाइनँ। बनाउँदै छु। पाएको होइन, बनाएको।
म विश्वास गर्ने केही कुरा
सिद्धान्तहरूसफ्टवेयर अपरेटरले वास्तवमा काम गर्ने तरिकामा ढल्किनुपर्छ।
अनुभवी लेखापाल ढिलो भयो भने रिडिजाइन असफल भयो।
माउस वैकल्पिक हो। गति होइन।
किबोर्ड घनत्व र बानी परेका औँलाहरू फिचर हुन्, कमजोरी होइनन्।
ERP भनेको ड्यासबोर्डको पर्खाल होइन — व्यवसायको लेखा-सत्य हो।
हरेक स्टक चलाइ खातासम्म पुग्नुपर्छ।
हरियो टेस्ट प्रमाण होइन।
पहिले नाप्नुहोस्; अनि फिक्स फेल हुन सक्छ भनी प्रमाणित गर्नुहोस्।
"नेपालमा बनेको" भन्नुको अर्थ सानो वा सस्तो हुनु होइन।
नेपाल कुनै कुरा बन्ने ठाउँ हुन सक्छ — त्यो के बन्छ भन्ने कुराको छत होइन।
मान्छे बग होइनन्; अस्पष्ट प्रणालीहरू हुन्।
व्यक्तिलाई दोष दिनुअघि संरचना सच्याउनुहोस्।
त — तपाईंको प्रश्न के छ?
कुनै कुराले दिक्क बनाउँछ भने काँध मात्र नहल्लाउनुहोस्। किन यस्तो छ भनी सोध्नुहोस्, अनि किन फरक हुन सक्दैन भनी सोध्नुहोस्। पहिलो प्रश्नले तपाईंलाई आलोचक बनाउँछ। दोस्रोले निर्माता। आफ्नो प्रश्न उठाउनुहोस्।
सम्पर्क गर्नुहोस्